Jak odmówić znajomym, którzy proponują mi substancję?

Najważniejsze w tym pytaniu

Możesz odmówić propozycji substancji krótkim zdaniem i nie opowiadać znajomym całej historii swojej decyzji. Przygotuj, co zrobisz, jeśli propozycja się powtórzy: odejdziesz, porozmawiasz z kimś bezpiecznym albo poprosisz o odbiór. Jeśli nacisk zmienia się w groźby lub przymus, powiedz o tym dorosłemu; nie musisz samodzielnie naprawiać sytuacji w grupie. Nie musisz wcześniej udowadniać, że odmowa jest uzasadniona. Możesz wybrać zdanie, które pasuje do Twojego stylu, i zaplanować kontakt poza grupą, gdy nie chcesz prosić o pomoc przy innych osobach.

Skuteczna odmowa nie oznacza przekonania wszystkich do swojego zdania. Nie trzeba sprawdzać działania substancji, żeby mieć prawo odmówić; plan wyjścia i wsparcia jest ważniejszy niż idealna odpowiedź na zaczepkę. Jeśli nie możesz swobodnie opuścić sytuacji, samo ćwiczenie odpowiedzi nie wystarcza. Zagrożenie zgłoś bezpiecznemu dorosłemu lub odpowiednim służbom.

Źródła dla tego fragmentu: Rzecznik Praw Dziecka — Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka: 800 12 12 12 ↗ · Gov.pl — Skorzystaj z pomocy dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie ↗

Nie musisz samodzielnie rozwiązać całej sytuacji

Możesz zwrócić się do zaufanego dorosłego, psychologa szkolnego albo specjalisty i powiedzieć, czego się obawiasz. Jeżeli nie wiesz, od czego zacząć, wystarczy jedno zdanie o zdarzeniu i prośba o rozmowę. Nie musisz najpierw udowodnić, że problem jest wystarczająco poważny. Pomoc dla kolegi czy koleżanki również nie oznacza prowadzenia domowej terapii.

Przed opowiedzeniem szczegółów możesz zapytać, co będzie poufne i kiedy dorosły musi włączyć inne osoby dla bezpieczeństwa. Nie obiecuj znajomemu zachowania każdej tajemnicy, jeśli jego życie może być zagrożone. Szukanie odpowiedniej pomocy nie jest donoszeniem. Jeśli pierwszy rozmówca nie potrafi pomóc, poproś o wskazanie kolejnego kontaktu i nie zostawaj z zagrożeniem bez wsparcia.

Przygotuj rozmowę o jednym zdarzeniu

Wybierz moment, w którym możecie rozmawiać bez pośpiechu i nie jesteście pod wpływem substancji. Zacznij od konkretnej sytuacji oraz jej wpływu na Ciebie. Zdanie o zdarzeniu zostawia więcej miejsca na odpowiedź niż ocena charakteru, diagnoza albo lista wszystkich dawnych konfliktów. Możesz powiedzieć również, że trudno Ci o tym mówić i potrzebujesz krótkiej, spokojnej rozmowy.

Powiedz, czego oczekujesz od tego spotkania: wysłuchania, wyjaśnienia, pomocy organizacyjnej albo ustalenia granicy. Nie łącz kilku odmiennych celów w jedno żądanie. Daj rozmówcy czas na odpowiedź i sprawdź, czy dobrze rozumiesz jego słowa. Nie musisz zaakceptować każdego usprawiedliwienia, żeby wysłuchać drugiej perspektywy. Uznanie czyjegoś uczucia nie oznacza zgody na szkodliwe zachowanie.

Granica dotyczy Twojego działania

Granica opisuje, na co się zgadzasz i co zrobisz Ty, a nie gwarantuje zmiany drugiej osoby. Warto ustalać ją realistycznie, bez grożenia konsekwencją, której nie chcesz albo nie możesz bezpiecznie wprowadzić. Jeśli rozmowa zamienia się w krzyk, można ją przerwać i wrócić do niej w innych warunkach. Przerwanie nie jest sposobem na ukaranie rozmówcy, lecz zadbaniem o formę kontaktu.

Jeżeli obawiasz się przemocy, odwetu lub przymusu, nie traktuj dobrego komunikatu jako zabezpieczenia. Samodzielna konfrontacja i wspólne negocjowanie mogą nie być bezpieczne. Najpierw poszukaj indywidualnego wsparcia i ochrony dla osób zagrożonych. Również po rozmowie bez rezultatu możesz umówić konsultację dotyczącą własnego obciążenia; nie musisz uzyskać deklaracji drugiej osoby.

Trzy rzeczy, które możesz zrobić

Wybierz wskazówkę odpowiadającą Twojej sytuacji. Nie musisz wykonać całej listy w jednej rozmowie. Jeśli dotyczy ona decyzji o zdrowiu lub prawach, wykorzystaj ją do kontaktu z właściwym specjalistą, a nie do samodzielnego rozstrzygnięcia.

• Wybierz krótkie zdanie odmowy, które potrafisz powiedzieć bez tłumaczenia prywatnej historii.
• Zaplanuj, gdzie odejdziesz i z kim się skontaktujesz, gdy propozycja lub nacisk się powtórzą.
• Przy groźbach albo przymusie poproś bezpiecznego dorosłego o pomoc; nie zostawaj z tym zadaniem sam lub sama.

Co ustalić przy szukaniu wsparcia

Przy pomocy dla nastolatka podaj jego wiek i zapytaj o zakres pracy placówki, sposób udziału opiekuna, zgody oraz granice poufności. Nie zakładaj, że wszystkie usługi dla młodzieży działają identycznie. Jeżeli dziecko nie chce jeszcze wspólnej wizyty, rodzic może zapytać o konsultację dotyczącą własnych obserwacji i następnego kroku.

Po rozmowie warto znać odpowiedź na trzy sprawy: jaki jest najbliższy krok, kto za niego odpowiada i co zrobić, jeśli sytuacja się pogorszy. Gdy jedna placówka nie oferuje właściwej pomocy, poproś o wskazanie dalszej ścieżki. W nagłym zagrożeniu życia lub zdrowia skorzystaj z pomocy ratunkowej, a nie czekaj na odpowiedź portalu.